Diabeet minder vaak naar oogarts

Door KEES VAN TOL (journalist AD)

DORDRECHT / ROTTERDAM - Mensen met diabetes hoeven in de toekomst minder vaak naar de oogarts voor onderzoek. Dat kan tegenwoordig ook bij de optometrist in de eigen gemeente.

Dat spaart reistijd, wachttijd en geld. Vijf optometristen, huis- en oogartsen in de regio rond Dordrecht en Rotterdam doen mee aan een proef, waarbij de optometrist fotos maakt van het netvlies en die met commentaar erbij via een veilige internetverbinding doorspeelt naar de huisarts. Die bekijkt ze ook, en kan bij twijfel via hetzelfde systeem een advies vragen aan de oogarts.

Nederland kampt met een toenemend aantal diabetici. Die staan onder controle van de huisarts. Een van de gevolgen van de ziekte kan zijn dat de ogen beschadigd raken. Controle van de ogen is daarom noodzakelijk. 

Tot nu toe gebeurt dat bij de oogarts, maar door nieuwe technieken hoeft dat in de meeste gevallen niet meer.

Huisarts Pieter Schook uit Alblasserdam: ,,Patiënten met suikerziekte komen vier keer per jaar naar de praktijk voor onderzoek. Een van de zaken die elke twee jaar gecontroleerd moeten worden is het netvlies. Dat kan nu bij de optometrist in het dorp en de patiënt hoeft niet meer naar de oogarts in het ziekenhuis, die een langere wachttijd heeft.

Optometrist Riens Gort uit Alblasserdam stelt dat mensen binnen een week aan de beurt zijn voor een onderzoek. Dat duurt ongeveer een half uur, inclusief het druppelen van de ogen om de pupillen wijder te maken. Hij is coördinator van het Optometristen Collectief Rijnmond. ,,Deze vorm van samenwerking is uniek voor Nederland. We lopen daarmee voorop.

Gort maakt van het netvlies van beide ogen twee zogeheten fundusfotos en stuurt die via internet naar de huisarts. De optometrist geeft ook een eerste indruk van wat hij op de fotos ziet.

Ook de huisarts bekijkt de fotos. Als er iets niet pluis is met de ogen van de patiënt, worden de fotos digitaal naar de oogarts gestuurd via een beveiligd systeem. Dat is in maar twintig procent van de gevallen nodig. ,,Meestal zijn het mensen die helemaal geen klachten hebben. Wij vormen als het ware een zeef.   

De oogarts maakt bij zijn diagnose gebruik van de opmerkingen die optometrist en huisarts bij de fotos hebben geschreven.

Oogarts Albert Vos van het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht juicht deze ontwikkeling toe. Hij besteedt nu veel tijd aan onderzoek bij diabetici met gezonde ogen, terwijl hij zich nuttiger kan maken met het onderzoeken en behandelen mensen waar wel wat mee is.

Hij stelt dat hij graag samenwerkt met de optometristen. Die hebben immers kennis van zaken door opleiding. Bovendien zijn er kwaliteitscontroles door de oogarts van de screenende optometrist en van diens fotos.

Diabetici lopen het gevaar dat de bloedvaten op het netvlies lek raken. Doorgaans kan dit worden behandeld met laserstalen, waarmee het lek wordt gedicht. ,,Tot vijftien jaar geleden kwamen we vaak ontspoorde gevallen tegen, waarbij mensen soms hun gezichtsvermogen kwijtraakten. Door de verbeterde controles bij diabetici komt dat veel minder vaak voor.

Deze zogenoemde TeleOogheelkunde is ontwikkeld door KSYOS TeleMedisch centrum dat al eerder een TeleDermatologie ontwikkelde. Dat werkt op ongeveer dezelfde manier : de huisarts maakt fotos van huidafwijkingen. In veel gevallen hoeft de patiënt niet naar de dermatoloog omdat deze ’on-line’ de huisarts helpt met de behandeling. Dat is huisarts Schook goed bevallen, vandaar dat hij enthousiast meedoet aan de proef met de TeleOogheelkunde.

Bas van Nispen van KSYOS vertelt dat tweeduizend Nederlandse huisartsen zijn aangesloten en 142 dermatologen zijn aangesloten bij TeleDermatologie. ,,Dit voorkomt 65 procent verwijzingen naar de specialist.’’

Hij verwacht dat de zorgverzekeraars dit systeem binnenkort vergoeden. ,,Ze zijn positief over dit concept. Hij verwacht in augustus de onderhandelingen met CZ te hebben afgerond.

Een woordvoerder van deze zorgverzekeraar zegt dat CZ positief is over dit initiatief: ,,Optometristen zijn goed opgeleide mensen die prima onderzoek kunnen doen."

KSYOS heeft voor de proef contact opgenomen met het Optometristen Collectief Rijnmond, dat er graag aan meedoet. De minister van Volksgezondheid heeft een aantal jaren geleden optometristen toestemming gegeven om screening van diabetici op mogelijk oogbeschadigingen uit te voeren. Dat was mede doordat de wachtlijsten bij de oogarts steeds langer werden vanwege onder meer door het sterk stijgende aantal diabetici.

Behalve Riens Gort Optiek doen mee: Augustijn Optiek in Oud-Beijerland, Bart van Meurs Optiek (Rotterdam), Kruithof Optiek (Barendrecht) en Van Nes Optiek uit Krimpen aan den IJssel.